[Open Government Monday] [Open Government รู้จักกับ Open Government Partnership] ไกลก้อง ไวทยการ
ทุกวันจันทร์ผมจะโพส เกี่ยวกับ Open Government ทั้งไอเดียที่จะนำมาใช้ และ กรณีศึกษาในประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก เพื่อขยายภาพนโยบาย Open Government หรือ รัฐเปิดเผย ของพรรคอนาคตใหม่
รัฐเปิดเผยหรือ Open Government ไม่ได้เป็นเพียงแนวคิด แต่มีกลุ่มประเทศและ องค์กรระหว่างประเทศ ที่ขับเคลื่อนเรื่องนี้อย่างจริงจัง องค์กรระหว่างประเทศที่เป็นหลักในเรื่อง การเชื่อมโยงการทำงานเรื่องรัฐเปิดเผยนั่นก็คือ Open Government Partnership วันนี้เรามาทำความรู้จักองค์กรนี้กัน
องค์กรนี้ก่อตั้งเมื่อ 20 กันยายน 2011 ระหว่างการประชุมใหญ่สมัชชาสหประชาชาติ 8 ประเทศได้แก่ บราซิล อินโดนีเซีย เม็กซิโก นอร์เวย์ ฟิลิปปินส์ แอฟริกาใต้ สหราชอาณาจักร และ สหรัฐอเมริกา ลงนามข้อตกลงร่วมกันจัดตั้ง Open Government Partnership (OGP) เพื่อขยายแนวคิดเรื่องรัฐบาลที่เปิดเผย โปร่งใส และให้ประชาชนมีส่วนร่วม และใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อขยายการทำงานระหว่างรัฐกับประชาชน
หลักการสำคัญของ Open Government Partnership
- สร้างการมีส่วนร่วมแบบพหุภาคี
- การเป็นภาคีที่เท่าเทียมกันระหว่างรัฐ และ ภาคประชาสังคม
- มีความเป็นอิสระในการดำเนินการ
- มีกระบวนการแลกเปลี่ยน เรียนรู้ระหว่างกัน
- เน้นปฏิบัติการ
- รัฐบาล และ ภาคประชาสังคมร่วมกันสร้างสรรค์การทำงาน (co-creation action)
- ยึดมั่นการดำเนินการตามข้อตกลงที่ทำร่วมกัน
- ภาครัฐต้องดำเนินการให้สอดคล้องกับข้อตกลง Open Goverment ที่ทำแผนร่วมกับภาคประชาสังคม
- มีความยืดหยุ่นแต่มุ่งมั่นให้ถึงเป้าหมาย
- แต่ละประเทศเริ่มต้นทำ Open Government ในประเด็นที่ต่างกันได้
- ทำงานกลับกลุ่มที่หลากหลาย ไม่ใช่แค่กลุ่มที่เป็นผู้ริเริ่มงาน
- เป็นกระบวนการแบบล่างขึ้นบน (bottom up)
ประเทศที่ต้องการร่วม Open Governmnet Partnership ต้องมีคุณสมบัติข้างต้นดังนี้
- รัฐต้องความโปร่งใสด้านการจัดทำงบประมาณ เช่นการเปิดผยตัวเลขงบประมาณประจำปี และการใช้งานงบประมาณในโครงการต่าง ๆ ตามแนว Open Budget Index
- ประชาชนมีสิทธิเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของภาครัฐ หรือรัฐเปิดเผยข้อมูลผ่านช่องทางต่าง ๆ
- มีการเปิดเผยมูลค่าทรัพย์สินต่าง ๆ ของหน่วยงานรัฐ
- มีช่องทางและกระบวนการมีส่วนของภาคประชาชน ตามแนวทางของ Democracy Index
กระบวนการการเข้าร่วม Open Government Partnership
- ยื่นความจำนงเข้าร่วมกับคณะทำงานขับเคลื่อน Open Government Partnership
- ทำแผนปฏิบัติการที่สำคัญคือแผน Open Data ระดับชาติ
- ดำเนินการตามแผนโดยขับเคลื่อนร่วมกันระหว่างภาคประชาชน และผู้มีอำนาจในรัฐบาล
- ติดตามและประเมินผลการทำงาน
- เสนอแผนรอบใหม่ทุก 3 ปี
ขณะนี้ Open Government Partnership มีประเทศเข้าร่วมแล้วกว่า 70 ประเทศ ทุกประเทศต้องส่ง action plan ของการทำงานร่วมกันเชิงนโบาย ระหว่างภาครัฐและภาคประชาสังคม เริ่มจากเรื่องการเปิดเผยข้อมูล #Opendata ซึ่งควรจะมีเรื่องพื้นฐาน เช่น เรื่องงบประมาณ รวมถึงเรื่องนโยบายในเรื่องสิทธิการเข้าถึงข้อมูล ข่าวสารของราชการ ช่องทางการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน หลายประเทศที่เข้าร่วม #OGP เริ่มทำระบบงบประมาณแบบ bottom up ให้ประชาชนโหวดมีส่วนร่วมเช่น โหวด เห็นด้วยกับแผนงบประมาณของรัฐ เป็นต้น
ประเทศไทยเกี่ยวข้องกับ OGP อย่างไร รัฐบาลปัจจุบันเน้นเรื่องการสร้างความโปร่งใส และต้องการสร้างกลไกเพื่อให้เกิดความโปร่งใสในภาครัฐ คณะรัฐมนตรีจึงมีมติ ครม.วันที่ 24 พฤศจิกายน 2558 ให้กระทรวงการคลังดำเนินการสมัครเข้าร่วม เป็นภาคีสมาชิกความร่วมมือเพื่อการเปิดเผยข้อมูลภาครัฐ (Open Government Partnership : OGP) ของประเทศไทย (http://www.cabinet.soc.go.th/soc/Program2-3.jsp?top_serl=99316924) แต่เนื่องจากรัฐบาลที่ผ่านมาไม่ได้มาจากการเลือกตั้ง ทาง OGP จึงยังไม่พิจารณาการเข้าร่วมของประเทศไทย และ กรมบัญชีกลาง ได้ขอยุติบทบาทในการดำเนินการเรื่องนี้ ดังนั้นเมื่อมีรัฐบาลใหม่มาจากการเลือกตั้ง เรื่องนี้จึงต้องถูกทวงถามอีกครั้งจากการทำหน้าที่ในฐานะสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร
